Η 6η Απριλίου από τότε που εργάζομαι ως καθηγήτρια φυσικής αγωγής σε σχολεία δημοτικά και γυμνάσια είτε της ημεδαπής είτε της αλλοδαπής, αποτελεί για μένα πάντα μια πρώτης τάξεως ευκαιρία για να μαθαίνουν τα παιδιά τη Σύγχρονη Ιστορία των Ολυμπιακών Αγώνων. Παρόλο που η Διεθνής Ολυμπιακή Επιτροπή αποφάσισε να ορίσει ως Ολυμπιακή Ημέρα την 23η Ιουνίου, ημέρα ίδρυσής της το 1894 και ανάθεσης των Ολυμπιακών Αγώνων στην Αθήνα, εμείς στα σχολεία γιορτάζουμε την 6η Απριλίου, ημερομηνία έναρξης της πρώτης σύγχρονης Ολυμπιάδας το 1896 στο Καλλιμάρμαρο Παναθηναϊκό Στάδιο, όπως αποφάσισε  το 1946 η Ελληνική Ολυμπιακή Επιτροπή με τη συμπλήρωση 50 ετών από την αναβίωση των  αγώνων.

Με αφορμή λοιπόν τη σημερινή μέρα (6η Απριλίου), ας δούμε μερικές ενδιαφέρουσες πληροφορίες για την πρώτη σύγχρονη Ολυμπιάδα και τη διοργάνωση των πρώτων Ολυμπιακών της νεότερης εποχής. Ευκαιρία να τεστάρουμε τις γνώσεις μας και να τις εμπλουτίσουμε με ενδιαφέροντα στοιχεία και ιστορίες. Και ίσως, την επόμενη φορά που θα περάσουμε ή θα μπούμε στο Παναθηναϊκό Στάδιο, να προσπαθήσουμε να μεταφερθούμε νοερά σε εκείνη την εποχή και τη γιορτινή ατμόσφαιρα που επικρατούσε και να νιώσουμε λίγο πιο εμπνευσμένοι και περήφανοι.

Ο Εμπνευστής

Γάλλος Βαρώνος Pierre de Coubertin (1863-1937). Παιδαγωγός και αθλητής. Κύριος στόχος του με την αναβίωση των Ολυμπιακών Αγώνων ήταν να αποτελέσουν παράδειγμα, συμβάλλοντας έτσι στη δημιουργία μιας καλύτερης και υγιέστερης ανθρωπότητας, ενός ευτυχέστερου και πιο ειρηνικού κόσμου.

Η Καθοριστική συμβολή

Δημήτρης Βικέλας (1835-1908). Λόγιος ευπατρίδης που διέμενε στο Παρίσι, έγινε φίλος και πολύτιμος συνεργάτης του Coubertin και αφιέρωσε τη ζωή του στα Ολυμπιακά ιδεώδη και στην υπηρεσία των συνανθρώπων του. Κατά τη διάρκεια του Διεθνούς Συνεδρίου της Σορβόνης στο Παρίσι το 1894, όπου τη διοργάνωση διεκδικούσαν και η Σουηδία και η Ουγγαρία ο Βικέλας κατά την πρότασή του να διοργανωθούν την άνοιξη του 1896 στην Αθήνα είπε: «Μην ξεχνάτε κύριοι ότι αν προχωρείτε σύμφωνα με το αρχαίο ελληνικό πνεύμα, εμείς οι Έλληνες το κατέχουμε πιο άμεσα. Αν είσαστε οι εγγονοί της κοινής προγόνου, εμείς είμαστε οι γιοί». Πρόεδρος της πρώτης Διεθνούς Ολυμπιακής Επιτροπής (ΔΟΕ).

Η Χρηματοδότηση των αγώνων 

Η συγκέντρωση χρημάτων, παρά τη δεινή οικονομική θέση της Ελλάδας εκείνη την εποχή για να επιτευχθεί ένα έργο μέσα σε διάστημα μόλις 15μηνών, ισοδυναμούσε με θαύμα. Τα χρηματικά ποσά ήταν πολύ μεγάλα και αδύνατον να πληρωθούν από τα κρατικά ταμεία. Όμως οι Έλληνες θεώρησαν την οργάνωση των αγώνων εθνική υπόθεση και αποφάσισαν να την στηρίξουν ολόψυχα. Η βασικότερη πηγή χρημάτων ήταν οι προσφορές πλούσιων και φτωχών Ελλήνων. Ανώνυμοι πολίτες, στρατιωτικές μονάδες, μοναστήρια, σύλλογοι και επαγγελματικές συντεχνίες, επιφανείς Έλληνες της διασποράς από κάθε γωνιά του κόσμου προσέφεραν «κατά τη δύναμή τους». Εισπράξεις προβλέπονταν και από τα εισιτήρια των αγώνων, από αναμνηστικά μετάλλια και γραμματόσημα που για πρώτη φορά παγκοσμίως εκδόθηκαν για αθλητικό σκοπό. Στο τέλος οι Έλληνες που πίστεψαν στους Ολυμπιακούς Αγώνες και προσέφεραν για αυτούς, δικαιώθηκαν και το θαύμα συντελέστηκε.

 

Οι Εγκαταστάσεις

Σκοπευτήριο (Καλλιθέα) και Ποδηλατοδρόμιο στο Φάληρο (σημερινό στάδιο Καραϊσκάκη). Κτίρια που ανεγέρθηκαν από τα χρήματα που συγκεντρώθηκαν και ήταν από τα τελειότερα στο είδος τους.

Παναθηναϊκό Στάδιο, κέντρο των Ολυμπιακών Αγώνων και όλων των εκδηλώσεων. Εκτός από το Στίβο, φιλοξένησε και τα αγωνίσματα της γυμναστικής, της άρσης βαρών και της πάλης. Πριν τους αγώνες ήταν έρημο και έμοιαζε με χωράφι, γεμάτο πέτρες και σκουπίδια. Ειδική επιτροπή ανέθεσε την ανακαίνισή του, στον αρχιτέκτονα Αναστάσιο Μεταξά. Ο Coubertin πρότεινε να γίνει πιο πλατύς ο στίβος (μήκος 177,6μ. και πλάτος 33,5μ.), η ιδέα όμως απορρίφθηκε για να μην αλλοιωθεί ένα μνημείο μεγάλης αρχαιολογικής αξίας. Τη χρηματοδότηση του έργου ανέλαβε ο μεγάλος ευεργέτης Γεώργιος Αβέρωφ, που κατανόησε την εθνική του σημασία. Με άδολη γενναιοδωρία ξεπέρασε τον προϋπολογισμό για να επιτευχθεί το τέλειο αποτέλεσμα. Τότε το στάδιο απέκτησε και την προσωνυμία Καλλιμάρμαρο, μια και η αναμαρμάρωση έγινε εξολοκλήρου από πεντελικό μάρμαρο. Ο ανδριάντας του Γ. Αβέρωφ βρίσκεται μπροστά στο Στάδιο ως ελάχιστη τιμή του έθνους, σε ανάμνηση της συμβολής του στο επικό έργο της ανακατασκευής.

Ζάππειο: Κτίριο που είχε ολοκληρωθεί το 1888, με χρήματα των αδελφών Ευαγγέλη και Κωνσταντίνου Ζάππα και όπου διεξήχθησαν οι αγώνες ξιφασκίας.

Λιμένας Ζέας (Πασαλιμάνι): Όλα τα αγωνίσματα της κολύμβησης διεξάχθηκαν στην ανοιχτή θάλασσα.

Όμιλος Αντισφαίρισης Αθηνών.

Μαραθώνας: Ποδηλασία (ενδιάμεσο σημείο ελέγχου ατομικού αγώνα σε δημόσιο δρόμο) και εκκίνηση Μαραθωνίου.

 

Αριθμός Επισκεπτών

60.000 άνθρωποι. Το 1/3 του συνολικού πληθυσμού του λεκανοπεδίου, μεταξύ των οποίων βασιλιάδες, πολλοί δημοσιογράφοι, ένθερμοι θεατές των σπορ και αρχαιολάτρες.

 

Ημερομηνία έναρξης η 6η Απριλίου

Δευτέρα 6 Απριλίου 1896 (25η Μαρτίου με το παλιό ημερολόγιο). Πλήθος κόσμου κινείται με απόλυτη τάξη και πειθαρχία προς το Παναθηναϊκό Στάδιο, μέσα στο οποίο βρίσκουν τελικά θέση 75.000 θεατές, ενώ γύρω στους 50.000 στέκονται στους γύρω λόφους. Ακούγεται για πρώτη φορά ο Ολυμπιακός Ύμνος, τον οποίο έγραψε ο μουσικός Σπύρος Σαμαράς και συμπλήρωσε με στίχους ο Κωστής Παλαμάς.

 

Ημερομηνία λήξης

Τετάρτη 15 Απριλίου 1896. Παρέλαση Ολυμπιονικών, τελετή απονομής επάθλων στους νικητές και ολοκλήρωση των αγώνων.

 

Τα  Έπαθλα 

Δεν υπήρχε χρυσό μετάλλιο. Ο πρώτος νικητής κάθε αγωνίσματος έπαιρνε ασημένιο μετάλλιο, δίπλωμα και ένα στεφάνι ελιάς, ενώ ο δεύτερος χάλκινο μετάλλιο, δίπλωμα και ένα στεφάνι δάφνης. Δεν είχε αθλοθετηθεί μετάλλιο για τον τρίτο νικητή. Επίσης, στο τέλος κάθε αγωνίσματος, υψωνόταν η σημαία της χώρας του νικητή.

 

Χώρες και Αθλητές

13 χώρες με 311 αθλητές: Αυστραλία (1), Αυστρία (4), Βρετανία (8), Βουλγαρία (1), Γαλλία (19), Γερμανία (19), Δανία (4), Ελβετία (1), Ελλάδα (230), Ουγγαρία (8) Η.Π.Α. (14), Χιλή (1), Σουηδία (1) βρέθηκαν στην τελετή έναρξης την 6η Απριλίου 1896.  Δεν επιτράπηκε η συμμετοχή των γυναικών, καθώς ο Coubertin τη θεωρούσε «μη πρακτική, χωρίς ενδιαφέρον, αντιαισθητική και λανθασμένη».

 

Αθλήματα/Αγωνίσματα  

9 αθλήματα, 43 αγωνίσματα. Αθλήματα: Αντισφαίριση (τένις), Άρση Βαρών, Γυμναστική, Κολύμβηση, Ξιφασκία, Πάλη, Ποδηλασία, Σκοποβολή, Στίβος. Ματαιώθηκαν οι αγώνες της κωπηλασίας λόγω κακών καιρικών συνθηκών και της ιστιοπλοΐας  λόγω έλλειψης συμμετοχών.

 

Πρώτος Ολυμπιονίκης

Τζέιμς Μ. Κόνολι, (Η.Π.Α.), στο άλμα τριπλούν (στίβος) με 13,71 μ. Το πλήθος χειροκροτεί θερμά τον πρώτο Ολυμπιονίκη της σύγχρονης εποχής. Ο διάδοχος Κωνσταντίνος του είπε «ήταν ένα απαίσιο άλμα», μια δυσάρεστη έκπληξη για τον Αμερικανό, που έμεινε άυπνος από τη στεναχώρια του. Την επόμενη μέρα όμως κάποιος του εξήγησε ότι ο διάδοχος δεν χειριζόταν καλά τη γλώσσα και ήθελε να το χαρακτηρίσει «υπέροχο» και όχι «απαίσιο».

 

Πρώτος Έλληνας Ολυμπιονίκης

Λεωνίδας Πύργος, στο ξίφος ασκήσεως διδασκάλων, ενώ ο πρώτος Έλληνας που κερδίζει τον τίτλο του στο Παναθηναϊκό Στάδιο και προκαλεί ασυγκράτητες εκδηλώσεις χαράς και μεγάλης συγκίνησης, είναι ο Γιάννης Μητρόπουλος του Εθνικού Γυμναστικού Συλλόγου στο αγώνισμα των κρίκων στο άθλημα της γυμναστικής.

 

Μετάλλια

Περισσότερα Χρυσά: Η.Π.Α. (11χρ.-7αρ.-2χάλκ.). Περισσότερα στο σύνολο: Ελλάδα: 46 (10-17-19).

 

Μεγάλος Πρωταγωνιστής 

Σπύρος Λούης, νικητής του Μαραθωνίου (2ώρες 58’50΄΄/40χιλιόμετρα), αγωνίσματος που διεξάχθηκε πρώτη φορά στους Ολυμπιακούς Αγώνες της Αθήνας. Τη διεξαγωγή του αγωνίσματος πρότεινε ο Γάλλος Michel Breal (εξ ου και το ειδικό έπαθλο, το κύπελο Breal) παρόλο που δεν γνώριζε ότι η απόσταση ήταν τόσο μεγάλη, για να τιμηθεί με αυτό τον τρόπο η Ελλάδα για την προσφορά της στον πολιτισμό και τον αθλητισμό.

Οι ιστορίες σχετικά με τους αγώνες και τους αθλητές, είναι πολλές και ενδιαφέρουσες και σας προτρέπω να τις αναζητήσετε. Όλα πάντως ξεκίνησαν την 6η Απριλίου 1896.

Και αν αναρωτιέστε γιατί δεν αναφέρονται σημαντικά σύμβολα των Ολυμπιακών Αγώνων, όπως η ολυμπιακή σημαία με τους πέντε κύκλους, το ολυμπιακό σύνθημα, η αφή της Ολυμπιακής φλόγας και η λαμπαδηδρομία, είναι γιατί απλούστατα μπήκαν μεταγενέστερα στους αγώνες.

Καρολίνα Σκούρτη – head running coach myathlete

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ:

Αναστάσιος Π. Κοντογεώργης: ΟΛΥΜΠΙΑΚΟΙ ΑΓΩΝΕΣ 1896-1988. ΑΘΛΗΜΑΤΑ-ΝΙΚΗΤΕΣ-ΕΠΙΔΟΣΕΙΣ-ΧΩΡΕΣ-ΕΝΝΟΙΕΣ & ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΕΣ ΤΟΥ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ. ΕΚΔΟΣΕΙΣ “SALTO”, ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 1990.

Μενέλαος Α. Χρόνης: ΟΛΥΜΠΙΑΚΟΙ ΑΓΩΝΕΣ. 28 ΑΙΩΝΕΣ ΙΣΤΟΡΙΑ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ. ΕΙΔΙΚΕΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΛΑΜΠΡΟΠΟΥΛΟΣ, ΑΘΗΝΑ 2000.

Μουρατίδης Ι. κ.α.: ΟΔΗΓΟΣ ΟΛΥΜΠΙΑΚΗΣ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΓΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥΣ. ΙΔΡΥΜΑ ΟΛΥΜΠΙΑΚΗΣ ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΚΗΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ, ΑΘΗΝΑ 1998.

Peter Arnold: ΟΙ ΟΛΥΜΠΙΑΚΟΙ ΑΓΩΝΕΣ. ΑΘΗΝΑΪΚΕΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ Α.Ε., ΑΘΗΝΑ 1988.

add comment

X